|
GENEL BİLGİ
İlçede hangi tarihte
yerleşime geçildiği ve hangi toplulukların yaşadığı kesin
olarak bilinmemekle birikte ilçe, Urartu uygarlığının ilk
yerleşim yerlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Abbasiler bu küçük yerleşim yerini Mir denilen dini, siyasi,
askeri otoritesi olan kişiler eliyle yönetmişlerdir.
Selçuklular döneminde Çukurca, İmadiye Beyliğine
bağlanmıştır. Selçuklulardan sonra Osmanlı döneminde Hakkâri
Beyliğine tabi olmuştur. 1880 yılında Şarki-Çal adıyla kaza
teşkilatı kurularak Van sancağına, 1890 yılında ise; tekrar
nahiyeye dönüştürülerek Hakkâri Beyliğine bağlanmıştır.
Birinci dünya savaşında Ruslar ve Nasuriler Çukurca’yı
yakıp, yıkmışlar. Musul sorunu ile önem kazanan Çukurca 1926
yılında Ankara Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti sınırları
içerisine alınmış ve 1953 yılında ilçe yapılmıştır.
Eski adı Çal olan Çukurca Irak
sınırının sıfır noktasında 480 km2 yüzölçümüne sahiptir.
Doğuda Yüksekova, batıda Şırnak kuzeyde Hakkâri Merkez ilçe
ve güneyde Irak devletiyle çevrili bir ilçedir. İlçede 16.
Yüzyıl Osmanlı mimarisinin güzel bir örneği olan Emirşaban
Medresesi vardır.
TARİHİ VE TURİSTİK YERLERİ
Çukurca’da 16.yy. Osmanlı mimarisinin güzel bir örneği olan
Emir Şaban Medresesi vardır.Yine ilçe merkezinde,Sümer ve
Asur kalıntılarına da rastlanır.Kalede içine taş merdivenle
inilen 5-6 m. Derinliğinde,3-4m. Genişliğinde dört tane su
sarnıcı bulunmaktadır.İlçenin kuzeyi Bey Mahallesi’nde Akıt
denilen taştan kesilmiş su arkının yanında, köprüler ve su
değirmenleri de mevcuttur.
EMİRŞABAN HAKKINDA BİLGİ
Peygamberleri görenlere sahabe peygamberi görmeyip
sahabeleri görenlere tabiin derler
 Emir
Şaban ‘da bu tabiilerden birisiydi. Hz. Ömer zamanında
İran’ın fethi sırasında Abdullah bin Ömer komutasında bir
İslam ordusu bu yöreyi feth etmek üzere gelmiş olup Emir
Şaban’da Abdullah bin Ömer’in üç (3) beyinlerinden
birisiydi. Abdullah bin Ömer eski adı bilican (Kavuşak)
köyüne doğru gitmiş olup halen mezarının olduğu
söylenmektedir.
Bu
zamanda bu yöre medetlere bağlı (meccusi) lerden alınmakta
feth edilmiş bulunmaktadır. O zaman İslamiyet’in yayılması
için feth edilen yerlerde yerli halka İslami şartları
öğretmek üzere dini bilgilerle mücehher birinin yörede
kalması adetendi bu itibarla Emir Şaban ‘da burayı feth
ederek burada kalmış bulunmaktadır. Türbesi kendi ismiyle
anılan Emir Şaban Camisinin arkasında bulunmaktadır.
GELENEK VE GÖRENEKLER
DOĞUM:Çukurca
yöresinde yeni doğan çocuklara ailenin yakınları ve
komşuları tarafından “pirsyar”(sorma) diye tabir edilen
hediyeler götürülür.
EVLİLİK:İlçemizde
evlenme çağı çok erkendir. Genelde , erkekler 18 , kızlar
14 yaşına gelince evlendirilir. Evlilikte denklik (soyluluk
, zenginlik vb.)çok önemlidir. Bundan başka , kızın güzel ,
çalışkan ve görgülü olmasına dikkat edilir. Bir oğlanın
, bir kızla evlenebilmesi için , o kızı , ailesini
münasip görmesi şarttır. Gerekli düğün hazırlıklarını şu
sıraya göre oluştururlar.
a)Kasıt (haberci ) gönderme.
B-Kız isteme.
C-Düğün
DÜĞÜN:Buradaki
düğünlerin bildiğimiz köy düğünlerinden bir iki ayrıntı
dışında pek farkı yoktur.Düğünün nişandan altı ay sonra
yapılması,kız evi erkeklerinin düğüne katılmayarak düğün
süresince bir başka evde oturmaları gibi.
ÖLÜM:Bir
ailede ölüm olunca yakınları matem tutar.Matem suresi
genelde bir hafta olup bazı ailelerde aylarca
sürer.İlginçtir defin olayı gerçekleştikten sonra ,ölen
kişinin yakını olan erkekler,taziye süresince taziyeleri bir
başkasının evde kabul ederler.Bu süre zarfında ölü evine
sadece kadınlar gider.Matem süresince müzik dinlenmez ,traş
olunmaz,çamaşır yıkanmaz.Bu durumun aksi olmadıkça matem
devam eder.
MAHALLİ ÖZELLİKLER
KADIN GİYSİLERİ :Kadınlar,ayak
bileklerine kadar sarkan fistan
denilen uzun entariler giyerler.Bu entariler kadife pazen
basma kumaştaan yapılır.Fistan üzeri “kutik”denilen kollu ve
kolsuz yelekler alınır.Alta”kiras tabi”denilen patiskadan
yapılmış uzunca kollu levendi elbiseler giyilir.Bellerine
kuşak bağlar;başlarına püsküllü poşiler takarlar.Ayaklarına
kendi el sanatları olan,renkli ve desenli çoraplar giyerler.
İlçe merkezinde kadınlar,bir yerden bir yere giderken
“hizar”denilen renkli,sırmalı işi elbise veya yerli çarşaf
giyerler.
MAHALLİ OYUNLARI
Çukurca
ve çevresi mahalli
 oyunlar
yönünden oldukça zengin sayılır.İlçe dahilinde mahalli
oyunların çeşidi 25’in üstündedir. Bu oyunlar genelde az
figürlüdür. Çalgısız oynanan bu oyunlara soldan
başlanır.Çalgının yerini birlikte söylenen ritmik sözler ve
oyun havaları tutar,oyunlarda birlik ve beraberliğe son
derece dikkat edilir.Bu durum çabucak oyuncular arasında
samimiyetin dogmasını; mertlik ve fedakarlık duygularının
kabarmasını sağlar.Ellerin kenetli,ayak vuruşlarının tatlı
sert olması ,oyuna duygulu ve canlı bir hava katar.Bu
oyunların hepsi kalabalık ekipler halinde oynanır.Değişik
figürlü bir kaç oyun;Gülşeni,Yargüzel,Hayşere vb.
YEMEKLERİ
Gulul ,
kepaye , tırşık
İlçe hakkında daha geniş bilgi için
tıklayınız
|
