|
24 Ekim 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25269
Kabul Tarihi: 09.10.2003
Kanun No:4982
Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. -
Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin
gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun
olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin
esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. -
Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde
uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3 071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına
Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. -
Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama
dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve
mercileri,
b) B aşvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını
kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel
kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan
bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuru luşların sahip oldukları bu Kanun
kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak,
kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki,
plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik
ortamda kaydedilen her türlü bilgi, ha b er ve veri
taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz
konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya
verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi
veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini
görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. -
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya
faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık
ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. -
Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan
istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin,
süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik
tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu
Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. -
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve
soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi
tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili
kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen
bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu
başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden
neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal o
larak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya
diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. -
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve
kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması
gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma,
inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir
bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap
verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir
yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa
gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. -
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın,
broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak,
yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne
şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı
başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. -
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli
veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte
olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli
veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı
olarak bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. -
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen
belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği
hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde
elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu
olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı
bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin
gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir
kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen
bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının
gerekmesi veya baş v uru içeriğinin birden fazla kurum ve
kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim
otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve
bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş
günlük sürenin bitiminden önce b ildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken
maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine
bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi
onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılı
r.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. -
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla
ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru
sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın
gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. -
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde
Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü
içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü
bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme Değerlend irme Kurulu
MADDE 14. -
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak
itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere
dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar
için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak
kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza
hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya
doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler
içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür
düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet
Bakanının önerisi ü zerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde
çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz
üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bi r defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona
erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden
ayrılan üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine
seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul
göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün
için uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu
görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı
ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapı lmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile
diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin
temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya davet
e debilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller
Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. -
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden
kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. -
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış
ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça
zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik
dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. -
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması
hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız
rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. -
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek
onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve
belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. -
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince
yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya
zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden
olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi
kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. -
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî
yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikt eki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. -
Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere,
özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin
sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve
haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün
önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla
açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. -
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. -
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi
veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya
tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî
bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. -
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak
yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili kanun
hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. -
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen
ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin
düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. -
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek
üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye
niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından
aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve
benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme
yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri,
kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi
kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. -
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. -
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler,
bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise,
bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. -
Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya
kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında,
işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi
oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. -
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak
üze re;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim
sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının
sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler.
Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını
bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel rapor u , söz konusu kurum
ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının
sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu
raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. -
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve
usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını
takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak
Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. -
Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay
sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. -
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
